มีอาการ งอเข่าแล้วเจ็บ ปวดหัวเข่า หรือเจ็บเข่าเวลางอ จนรบกวนการเดิน ลุกนั่ง หรือขึ้นลงบันไดหรือไม่? อาการเหล่านี้เกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่การใช้งานข้อเข่ามากเกินไป กล้ามเนื้อและเส้นเอ็นอักเสบ ไปจนถึงความผิดปกติของโครงสร้างภายในข้อเข่า บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจสาเหตุ ลักษณะอาการ วิธีดูแลตัวเอง และแนวทางรักษาอาการงอเข่าแล้วเจ็บ รวมถึงการดูแลเสริมตามศาสตร์การแพทย์แผนจีน
งอเข่าแล้วเจ็บ คืออะไร?
อาการงอเข่าแล้วเจ็บ หมายถึงความรู้สึกปวด ตึง ขัด หรือไม่สบายบริเวณข้อเข่าขณะพับเข่า เช่น เมื่อนั่งยอง นั่งพับเพียบ คุกเข่า ลุกจากเก้าอี้ หรือเดินขึ้นลงบันได โดยอาจปวดบริเวณด้านหน้า ด้านใน ด้านนอก หรือด้านหลังเข่าแตกต่างกันไปตามสาเหตุ ตั้งแต่การใช้งานข้อเข่ามากเกินไป กล้ามเนื้อหรือเส้นเอ็นรอบข้อเข่าระคายเคือง ไปจนถึงความผิดปกติภายในข้อ เช่น กลุ่มอาการปวดข้อสะบ้า การบาดเจ็บของหมอนรองกระดูกข้อเข่า หรือข้อเข่าเสื่อม

งอเข่าแล้วเจ็บ เกิดจากอะไร?
อาการงอเข่าแล้วเจ็บเกิดได้จากหลายสาเหตุ ทั้งการใช้งานข้อเข่ามากเกินไป การอักเสบของกล้ามเนื้อหรือเส้นเอ็น การบาดเจ็บของโครงสร้างภายในข้อเข่า และโรคข้อบางชนิด โดยสาเหตุที่พบได้บ่อยมีดังนี้
โรคข้อเข่าเสื่อม (Knee Osteoarthritis)
โรคข้อเข่าเสื่อมเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของกระดูกอ่อนผิวข้อและโครงสร้างต่าง ๆ ภายในข้อเข่า พบได้บ่อยขึ้นในผู้สูงอายุ ผู้ที่มีน้ำหนักตัวเกิน ผู้ที่เคยได้รับบาดเจ็บบริเวณเข่า หรือผู้ที่ใช้งานข้อเข่าหนักเป็นเวลานาน อาการที่พบได้ ได้แก่ ปวดหัวเข่า ข้อฝืด งอหรือเหยียดเข่าได้ไม่เต็มที่ และปวดมากขึ้นเมื่อลุกนั่ง เดิน หรือขึ้นลงบันได
กลุ่มอาการปวดข้อสะบ้า (Patellofemoral Pain Syndrome)
กลุ่มอาการปวดข้อสะบ้าเป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยของอาการปวดบริเวณหน้าเข่าหรือรอบลูกสะบ้า อาการมักชัดขึ้นเมื่อเดินนาน วิ่ง ขึ้นลงบันได หรือนั่งงอเข่าเป็นเวลานาน ภาวะนี้อาจสัมพันธ์กับการใช้งานข้อเข่าซ้ำ ๆ กล้ามเนื้อต้นขาหรือสะโพกไม่แข็งแรง และการเคลื่อนไหวของลูกสะบ้าที่ไม่สมดุล
การบาดเจ็บของเส้นเอ็นหรือหมอนรองกระดูกข้อเข่า
อุบัติเหตุ การบิดเข่า หรือเปลี่ยนทิศทางอย่างกะทันหันขณะเล่นกีฬา อาจทำให้เส้นเอ็นหรือหมอนรองกระดูกข้อเข่าบาดเจ็บ ส่งผลให้มีอาการปวด บวม เข่าไม่มั่นคง หรือรู้สึกสะดุดและติดขัดภายในข้อ โดยอาการมักชัดขึ้นขณะเดิน ลงน้ำหนัก หรือเปลี่ยนทิศทาง หากมีอาการเข่าล็อก เข่าทรุด ลงน้ำหนักไม่ได้ หรือข้อเข่าบวมมากหลังได้รับบาดเจ็บ ควรพบแพทย์โดยเร็ว
โรคข้ออักเสบและภาวะอื่น ๆ
โรคเกาต์สามารถทำให้ข้อเข่าอักเสบเฉียบพลัน โดยมักมีอาการปวด บวม แดง และร้อนอย่างชัดเจน ส่วนโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์อาจทำให้ข้อหลายแห่งอักเสบ มีอาการข้อฝืดในช่วงเช้า และอาจเกิดกับข้อเข่าทั้งสองข้าง นอกจากนี้ หากข้อเข่าบวมแดงร้อนร่วมกับมีไข้หรือหนาวสั่น ต้องระวังการติดเชื้อภายในข้อและควรไปพบแพทย์ทันที
ลักษณะของอาการงอเข่าแล้วเจ็บที่ควรสังเกต
การสังเกตลักษณะความเจ็บปวดสามารถให้เบาะแสถึงความผิดปกติภายในข้อเข่าได้เบื้องต้น รูปแบบของอาการปวดหัวเข่าที่พบได้บ่อยสามารถจำแนกตามลักษณะเด่นได้ดังต่อไปนี้

ปวดหน้าเข่าเมื่อนั่งยองหรือขึ้นลงบันได
อาการปวดตื้อบริเวณหน้าเข่าหรือรอบลูกสะบ้าที่ชัดขึ้นเมื่อนั่งงอเข่านาน ลุกจากเก้าอี้ หรือลงบันได อาจสัมพันธ์กับกลุ่มอาการปวดข้อสะบ้า ข้อเข่าเสื่อม หรือการระคายเคืองของกล้ามเนื้อและเส้นเอ็นรอบข้อเข่า
เจ็บแปล๊บหรือมีเสียงลั่นในข้อ
อาการเจ็บแปลบหรือรู้สึกสะดุดภายในข้อขณะงอ บิด หรือเหยียดเข่า อาจเกี่ยวข้องกับหมอนรองกระดูก เส้นเอ็น หรือโครงสร้างอื่นภายในข้อ ส่วนเสียงลั่นหรือเสียงกรอบแกรบที่ไม่มีอาการปวดร่วมด้วยสามารถพบได้ทั่วไป แต่หากมีเสียงร่วมกับอาการปวด บวม เข่าทรุด หรือติดขัด ควรเข้ารับการตรวจประเมิน
เข่าล็อก งอหรือเหยียดเข่าไม่สุด
อาการเข่าล็อกหรือข้อเข่าติดขัดจนงอหรือเหยียดได้ไม่เต็มที่ อาจเกิดจากความผิดปกติของหมอนรองกระดูก เศษกระดูกหรือกระดูกอ่อนภายในข้อ รวมถึงอาการบวมและปวดที่จำกัดการเคลื่อนไหว หากเข่าล็อกอย่างชัดเจน ลงน้ำหนักไม่ได้ หรือเกิดขึ้นหลังได้รับบาดเจ็บ ควรพบแพทย์โดยเร็ว
ปวด บวม แดง หรือร้อนแบบฉับพลัน
อาการปวดร่วมกับข้อเข่าบวม แดง หรือร้อนอย่างฉับพลันอาจเกิดจากโรคเกาต์ การติดเชื้อภายในข้อ หรือการบาดเจ็บ หากมีไข้ หนาวสั่น ปวดรุนแรง หรือไม่สามารถขยับและลงน้ำหนักที่ข้อเข่าได้ ควรไปพบแพทย์ทันทีเพื่อรับการตรวจวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม
อาการงอเข่าแล้วเจ็บพบได้ในใครบ้าง?
ความผิดปกติบริเวณข้อเข่าสามารถเกิดขึ้นได้กับผู้คนหลายกลุ่มตามรูปแบบการใช้ชีวิต อาการปวดเข่ามีความเชื่อมโยงกับอายุ พฤติกรรม และประวัติการบาดเจ็บดังต่อไปนี้
ผู้สูงวัยและผู้ที่มีน้ำหนักตัวเกิน
อายุที่เพิ่มขึ้นสัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงของข้อเข่า ขณะที่น้ำหนักตัวมากทำให้ข้อเข่ารับแรงเพิ่มขึ้นระหว่างยืน เดิน และขึ้นลงบันได จึงอาจเพิ่มความเสี่ยงต่ออาการปวดและข้อเข่าเสื่อม
ผู้ที่งอเข่าหรืออยู่ในท่าเดิมนาน ๆ
ผู้ที่ต้องนั่งยอง คุกเข่า นั่งพับเพียบ หรือขึ้นลงบันไดบ่อย อาจเกิดอาการปวดจากแรงกดบริเวณข้อสะบ้าหรือการระคายเคืองของเนื้อเยื่อรอบเข่า โดยเฉพาะเมื่อกล้ามเนื้อรอบข้อไม่แข็งแรงเพียงพอ
นักกีฬาหรือผู้ออกกำลังกายหนัก
กีฬาที่ต้องวิ่ง กระโดด บิดเข่า หรือเปลี่ยนทิศทางอย่างรวดเร็วอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บของเส้นเอ็น หมอนรองกระดูก และเส้นเอ็นรอบลูกสะบ้า โดยเฉพาะเมื่อเพิ่มความหนักของการฝึกเร็วเกินไปหรือใช้ท่าทางไม่เหมาะสม
ผู้ที่เคยบาดเจ็บบริเวณข้อเข่า
ผู้ที่เคยประสบอุบัติเหตุ เส้นเอ็นฉีก หมอนรองกระดูกบาดเจ็บ หรือเคยผ่าตัดข้อเข่า อาจมีโอกาสเกิดอาการปวดเรื้อรังหรือข้อเข่าเสื่อมในภายหลัง จึงควรประเมินสาเหตุเมื่อมีอาการกลับมาเป็นซ้ำ
แนวทางดูแลอาการปวดเข่าด้วยศาสตร์การแพทย์แผนจีน
ในศาสตร์การแพทย์แผนจีน อาการปวดเข่า รวมถึงอาการเจ็บขณะงอหรือเหยียดเข่า มักพิจารณาอยู่ในกลุ่มอาการปี้เจิ้ง (痹证) ซึ่งเกี่ยวข้องกับปัจจัยลม ความเย็น ความชื้น การไหลเวียนของชี่และเลือดในเส้นลมปราณติดขัด หรือความเสื่อมของร่างกายตามวัยที่ทำให้เอ็นและกระดูกไม่ได้รับการหล่อเลี้ยงอย่างเพียงพอ ส่งผลให้เกิดอาการปวด ตึง หนัก หรืองอและเหยียดข้อเข่าได้ไม่สะดวก

แพทย์จีนจะประเมินลักษณะและตำแหน่งของอาการปวด ปัจจัยกระตุ้นรวมถึงตรวจลิ้นและจับชีพจร ก่อนวางแผนการดูแลเฉพาะบุคคล จากนั้นจึงพิจารณาแนวทางการรักษา เช่น การฝังเข็ม รมยา นวดทุยหนา หรือยาสมุนไพรจีนตามความเหมาะสม โดยมีหลักการดูแลตามกลุ่มอาการ เช่น กระตุ้นการไหลเวียนของชี่และเลือด ขับปัจจัยก่อโรคตามแนวคิดการแพทย์แผนจีน บรรเทาอาการปวด และส่งเสริมการเคลื่อนไหวของข้อเข่า
การฝังเข็ม
การฝังเข็มช่วยบรรเทาอาการปวด ลดความตึงของกล้ามเนื้อรอบข้อเข่า และเพิ่มการไหลเวียนเลือดบริเวณที่มีอาการ ซึ่งช่วยให้ข้อเข่าเคลื่อนไหวได้คล่องขึ้น
การรมยา
การรมยาเป็นการใช้ความร้อนจากสมุนไพรจีนวางบนจุดฝังเข็มหรือบริเวณรอบข้อเข่า เหมาะกับผู้ที่มีอาการปวดตึงหรือรู้สึกเย็นบริเวณข้อเข่า หรือมีอาการมากขึ้นเมื่อสัมผัสอากาศเย็นและชื้น เพื่อให้ความอบอุ่น กระตุ้นการไหลเวียนของชี่และเลือด และคลายการติดขัดของเส้นลมปราณ
การนวดทุยหนา
การนวดทุยหนาช่วยคลายกล้ามเนื้อและเนื้อเยื่อรอบข้อเข่า ลดความตึง และเพิ่มความยืดหยุ่นของกล้ามเนื้อที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหว เช่น กล้ามเนื้อต้นขา สะโพก และน่อง
การรับประทานยาสมุนไพรจีน
แพทย์จีนอาจพิจารณาใช้ยาสมุนไพรจีนร่วมกับการรักษา โดยเฉพาะในผู้ที่มีอาการปวดเข่าเรื้อรังหรือเป็นซ้ำ โดยเลือกตำรับยาตามการวินิจฉัยจำแนกกลุ่มอาการของแต่ละบุคคล เช่น ภาวะชี่ติดขัดและเลือดคั่ง ลม เย็น ชื้นกระทบเส้นลมปราณ หรือภาวะพร่องที่ทำให้เอ็นและกระดูกขาดการหล่อเลี้ยง เพื่อช่วยดูแลอาการปวด ตึง และการเคลื่อนไหวข้อเข่าที่ไม่สะดวก
วิธีดูแลและป้องกันอาการเจ็บเข่าเวลางอ
การปรับพฤติกรรมและเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบข้อเข่าอย่างเหมาะสม อาจช่วยลดแรงที่กระทำต่อข้อ บรรเทาอาการปวด และลดโอกาสเกิดอาการซ้ำได้
- ลดหรือหลีกเลี่ยงการคุกเข่า นั่งยอง และนั่งพับเพียบเป็นเวลานาน โดยเฉพาะท่าที่กระตุ้นให้เกิดอาการปวด
- ออกกำลังกายเพื่อเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อต้นขา สะโพก และกล้ามเนื้อรอบข้อเข่าอย่างเหมาะสม โดยเริ่มจากระดับเบาและค่อย ๆ เพิ่มความหนัก
- อบอุ่นร่างกายก่อนออกกำลังกาย และค่อย ๆ เพิ่มระยะเวลาหรือความหนักของกิจกรรม เพื่อให้กล้ามเนื้อและข้อเข่าปรับตัว
- ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในช่วงที่เหมาะสม เพื่อช่วยลดภาระที่ข้อเข่าต้องรับขณะยืน เดิน และขึ้นลงบันได
- หากมีอาการปวดหรือบวมหลังใช้งาน สามารถใช้ถุงเย็นที่ห่อด้วยผ้าประคบครั้งละไม่เกินประมาณ 20 นาที โดยไม่วางน้ำแข็งลงบนผิวหนังโดยตรง
- หากอาการไม่ดีขึ้น เป็นซ้ำบ่อย หรือรบกวนการเคลื่อนไหว ควรพบแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดเพื่อประเมินสาเหตุและรับคำแนะนำที่เหมาะสม
อ่านข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการบริหารและดูแลข้อเข่าได้ที่ Healthline
หากต้องการรักษางอเข่าแล้วเจ็บ ทำไมต้องมาที่คลินิก IMI Clinic!
ที่ IMI Clinic แพทย์จีนจะซักประวัติและประเมินอาการปวดหัวเข่าอย่างละเอียด เพื่อวางแผนการดูแลให้เหมาะกับอาการและสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล โดยอาจพิจารณาการฝังเข็ม ฝังเข็มไฟฟ้า ครอบแก้ว รมยา หรือนวดทุยหนาตามความเหมาะสม เพื่อช่วยบรรเทาอาการปวดและส่งเสริมการเคลื่อนไหวของข้อเข่า ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ บริการของเรา
สรุป
อาการ งอเข่าแล้วเจ็บ ปวดเข่า หรือเจ็บเข่าเวลางอ เกิดได้จากหลายสาเหตุ ทั้งข้อเข่าเสื่อม กลุ่มอาการปวดข้อสะบ้า การใช้งานกล้ามเนื้อและเส้นเอ็นรอบข้อเข่ามากเกินไป รวมถึงการบาดเจ็บของเส้นเอ็นหรือหมอนรองกระดูกข้อเข่า การปรับพฤติกรรม เสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ และหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่กระตุ้นอาการอาจช่วยลดอาการและลดโอกาสเกิดซ้ำได้ หากอาการไม่ดีขึ้น เป็นซ้ำบ่อย หรือเริ่มรบกวนการเคลื่อนไหว สามารถเข้ารับการประเมินที่ IMI Clinic เพื่อวางแผนการดูแลให้เหมาะกับแต่ละบุคคล
คำถามที่พบบ่อย
ปวดเข่าเวลางอ ควรประคบร้อนหรือเย็น?
หากเพิ่งบาดเจ็บหรือมีอาการปวดบวมหลังใช้งาน ควรประคบเย็นครั้งละประมาณ 15–20 นาที โดยห่อถุงเย็นด้วยผ้าก่อนวางบนผิวหนัง ส่วนอาการปวดเรื้อรังที่ไม่มีอาการบวมแดงร้อน อาจประคบอุ่นเพื่อช่วยคลายกล้ามเนื้อได้
นั่งยองๆ แล้วเจ็บเข่าอันตรายไหม?
ไม่จำเป็นต้องอันตรายเสมอไป แต่อาจสัมพันธ์กับข้อสะบ้า เส้นเอ็น หรือโครงสร้างภายในข้อ หากปวดบ่อยขึ้น ข้อบวม เข่าล็อก หรือลงน้ำหนักไม่ได้ ควรเข้ารับการตรวจหาสาเหตุ
การฝังเข็มช่วยรักษาปวดเข่าได้จริงหรือ?
การฝังเข็มอาจช่วยบรรเทาอาการปวด คลายกล้ามเนื้อ และส่งเสริมการเคลื่อนไหวของข้อเข่าได้ โดยผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับสาเหตุและสภาพร่างกาย
ปวดเข่าแบบไหนควรไปพบแพทย์?
ควรพบแพทย์หากอาการไม่ดีขึ้นหรือรบกวนการใช้ชีวิต หากปวดรุนแรง เข่าบวมมาก ล็อก ผิดรูป ลงน้ำหนักไม่ได้ หรือบวมแดงร้อนร่วมกับมีไข้ ควรเข้ารับการตรวจโดยเร็ว
กินคอลลาเจนช่วยเรื่องเจ็บเข่าเวลางอได้ไหม?
คอลลาเจนบางชนิดอาจช่วยลดอาการปวดข้อเข่าเสื่อมได้บ้างในบางราย แต่ไม่สามารถแก้ไขสาเหตุ เช่น เส้นเอ็นหรือหมอนรองกระดูกฉีกขาดได้ จึงควรให้ความสำคัญกับการประเมินสาเหตุ การบริหารกล้ามเนื้อ การควบคุมน้ำหนัก และการรักษาที่เหมาะสมเป็นหลัก
เรียบเรียงโดย
แพทย์จีนวริศรา หิมะ (หมอนีนี่)
แพทย์จีนประจำ IMI Clinic




